Osteopathie deed slechts vrij recent zijn intrede in de diergeneeskundige wereld. Het is een holistische geneeswijze welke ontwikkeld werd aan het eind van de 19e eeuw door Dr A. T. Still. 

Holistisch wil niets anders zeggen dan “uit één geheel”. Elk deeltje van ons lichaam staat op een directe of indirecte manier in verbinding met een ander deeltje. Zo kan een leverprobleem huidklachten geven of een verstuikte enkel lage rugpijn enzovoort. 

Het is dus geen synoniem voor een zweverige, hocus pocus therapie. Osteopathie is volledig gebaseerd op de anatomie, fysiologie en neurologie van het lichaam.  

Vier basisprincipes:

Arterial rule

Net zoals een auto niet rijdt zonder benzine kan een spier ook niet werken zonder energie. De energie, zuurstof en bouwstoffen die het lichaam nodig heeft, worden getransporteerd door het bloed. Als er ergens in het lichaam een bloedvat wordt afgekneld dan krijgt de spier geen bloed meer en afvalstoffen worden minder afgevoerd. Spieren verkrampen en verzuren, zoals na het lopen van een marathon. 

Anatomie in functie van de fysiologie

In de natuur wordt niets aan het toeval overgelaten. Alles heeft een reden. De vorm van een dijbeen wordt bepaald door de tractiekracht van de spieren die erop aanhechten, de zwaartekracht, het gewicht van het lichaam dat het moet dragen, enz.  De vorm wordt bepaald door zijn functie. 

Leven is bewegen en vice versa

Een optimale gezondheid en het goed functioneren van het lichaam kan slechts bestaan wanneer alle onderdelen van het lichaam normaal ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Longen moeten kunnen bewegen in de borstholte, beenderen bewegen ten opzichte van elkaar in gewrichten, maar een bot op zich kan ook beperkt plooien, uitzetten en krimpen.  

We kunnen dit bewegingsprincipe eveneens doortrekken naar de ganse natuur. Indien bruggen zo gebouwd zouden worden dat ze niet zouden kunnen bewegen, zou er geen enkele brug nog overeind staan. 

Genezing komt vanuit het lichaam

De osteopaat pretendeert niet dat hij een ziekte kan genezen. Zijn hoofdbekommernis is het lichaam terug in de mogelijkheid te stellen om zelf de ziekte te overwinnen. 

Pijn in de rug, mank of een leverprobleem?

Het is gemakkelijk te begrijpen dat een verstuikte enkel een rugprobleem kan veroorzaken. Door de pijnlijke enkel te ontlasten gaan we onze rug anders gebruiken, overbelasten en vaak met een rugprobleem eindigen.

Moeilijker is het om aan te nemen dat ook het omgekeerde waar is. Door een rugprobleem loop je meer kans om je enkel te verstuiken, een peesletsel op te lopen of zelfs een leverprobleem te krijgen. 

Nemen we als voorbeeld de lever

Alles wat in ons lichaam gebeurt, wordt neurologisch gecontroleerd door twee tegengestelde systemen. Het ene (orthosympaticus) stimuleert, terwijl het andere (parasympaticus) kalmeert en afremt. De lever bij een paard wordt deels bezenuwd vanuit de 14e en 15e rugwervel. Een rugprobleem ter hoogte van deze wervels gaat ervoor zorgen dat de functie van de lever gestoord wordt. 

Anderzijds zien we dat bij een virale leverinfectie of een leververgiftiging vaak de rug thv deze wervels pijnlijk en gespannen is. 

Zoals vermeld kan een verstuikte enkel een rugprobleem veroorzaken. De voorgeschreven rust en ontstekingsremmers doen wel de enkelblessure genezen maar lossen de wervelblokkade in de rug niet op. Met als gevolg dat veel patiënten hun ganse leven lang, steeds opnieuw dezelfde enkel blijven verstuiken. 

Hetzelfde kan waar zijn bij bijvoorbeeld peesletsels en hoefkatrolontsteking bij het paard. Hierbij wordt absoluut niet ontkend dat deze problemen ook zonder rugletsel kunnen ontstaan. Vaak is er echter een rugprobleem (zij het oorzaak of gevolg) aanwezig. Ons uitsluitend op de plaats richten waar de pijn door het paard gevoeld wordt, heeft veelal slechts een tijdelijk effect.

Pijn is bovendien vaak moeilijk te interpreteren. Bij een hartaanval klagen mensen vaak over pijn in de linkerarm. De pijnlijke zone is nochtans niet de plaats waar het eigenlijke probleem zit. Het doel is verder te kijken dan de pijn en de echte oorzaak te achterhalen. Dit is waarom osteopathie een holistische geneeswijze wordt genoemd. 

Osteopathie is geen wondermiddel. 

Een gewricht aangetast met arthrose zal ook na een behandeling arthrotisch blijven. Idem voor tumorale processen of andere vergevorderde chronische aandoeningen. Met osteopathie kan in dergelijke gevallen enkel getracht worden om de rest van het lichaam in staat te stellen om zo goed mogelijk te kunnen reageren op de aandoening of te compenseren. 

If the only tool you have is a hammer, than every problem looks like a nail. 

Vrij vertaald hoe ruimer ons arsenaal aan behandelingsmethodes, hoe beter het paard behandeld zal kunnen worden. Osteopathie kan de klassieke diergeneeskunde niet vervangen en omgekeerd. De beste resultaten kunnen dan ook geboekt worden als ruiter, trainer, dierenarts en osteopaat gaan samenwerken.  Ook een zadelmaker kan bij de behandeling betrokken worden en zijn bijdrage leveren tot een gezond en goed presterend paard. 

Paardenosteopaat 

Net zoals ‘paardentandarts’ en zelfs ‘hoefsmid’ is paardenosteopaat geen beschermde titel. Je moet dus helemaal geen diploma hebben om jezelf paardenosteopaat te noemen. 

Een beetje research naar een bekwame en gediplomeerde paardenosteopaat is dus geen overbodige luxe.

Deze tekst werd ook onder licht gewijzigde vorm gepubliceerd in het CAP-magazine van november 2009.